"We zijn alle twee nog heel bang. Maar het is er, die hoop. En dat is iets nieuws."
Sabine over haar dochter Zari met psychische kwetsbaarheid
Jarenlang zag Sabine haar dochter Zari door de psychiatrische hulpverlening gaan, van haar twaalfde tot haar 21ste. Van kinderpsychiatrie, in één bruuske sprong, naar de volwassen psychiatrie. Van opname naar opname. Tot er zelfs een euthanasieaanvraag kwam. En toch is er, voorzichtig, iets verschoven.
Machteloos aan de zijlijn
"Rond haar twaalfde begon het," vertelt Sabine. "Eerst was er de eetstoornis." Tijdens de eerste opname kwamen daar een conversiestoornis en een depressie bij. Wat volgde was een lange tocht door verschillende vormen van zorg: opnames, ontslag, nieuwe opnames. "En ik kon alleen maar toekijken."
Vooral de overgang van de kinder- naar de volwassen psychiatrie was zwaar. "Het grote verschil was dat ik als ouder opeens niets meer in te brengen had – niet gehoord, niet betrokken. Je vecht voor je kind, maar wordt niet gehoord." Bij een eerdere opname werden ze zelfs in volle crisis naar huis gestuurd, zonder enig zicht op opvolging. "Ik stond daar, met een kind in crisis, en geen idee wat we moesten doen."
Wat wél bleef, was de steun van enkele vaste figuren: Zari's therapeute uit de kinderpsychiatrie, de huisarts en Sabines eigen gewezen therapeute. "Die steun is al die jaren niet weggevallen."
De donkerste periode
De afgelopen jaren lieten bij Sabine zelf diepe sporen na. "De laatste periode was echt de ergste uit mijn leven. Ik schiet constant terug in alarmfase bij het minste. Zelfs als Zari gewoon moe is, denk ik meteen: oh nee, oh nee."
In juli leek het einde nabij. "Zari zei toen tegen mij dat ze dacht dat ze haar 21ste verjaardag niet meer ging vieren." Er kwam een euthanasieaanvraag.
Het kan ook anders
En toen verschoof er iets. Nog vóór haar laatste opname maakte Zari zelf een klik. "Ze zegt dat ze terug zin heeft. Voor het eerst sinds haar twaalfde wil ze uit dat warme dekentje van de depressie kruipen. Dat dekentje was altijd veilig geweest, en eng om eruit te komen. Maar nu wil ze het proberen."
Ook de opname zelf verliep anders dan alle vorige. "Voor het eerst in de volwassen psychiatrie hebben ze echt hun best gedaan om Zari niet zomaar los te laten. Ze overlegden met mij, met de ambulante hulpverlening. Ik ben verscheidene keren gecontacteerd omdat ze ook mij wilden horen."
Het verschil was overweldigend. "Er was oprechte betrokkenheid, interesse, menselijkheid en warmte. Het kan dus zoals het zou moeten: menselijk, warm, echt betrokken, luisteren en horen, samen denken en zoeken en niet zomaar loslaten."
Een voorzichtig keerpunt
"Zari kan reflecteren," vertelt Sabine. "Ze zei dat ze nog nooit zo diep heeft gezeten – maar ook nog nooit heeft gestaan waar ze nu staat." Lichtpuntjes benoemen mocht vroeger nooit, want dat voelde als een niet-erkennen van haar lijden. "Nu mag het voorzichtig wel, zonder dat andere stuk te ontkennen."
Op 3 januari werd Zari 21. Voor het eerst in jaren nodigde ze de familie uit om te vieren. "Ik weet dat 3 januari meestal een donkere dag is voor haar. Dit jaar zijn we naar het casino gegaan. Ze heeft zelfs 15 euro winst gemaakt." Een glimlach.
Sabine blijft voorzichtig. "Het is nog heel pril en broos. Het zal goed zijn, moesten de pieken en dalen minder extreem worden. Maar we staan wel op een punt waar we nog nooit eerder geweest zijn."
Haar verhaal in woorden
Ondertussen heeft Zari haar ervaringen ook een stem gegeven op papier. Onder haar eigen naam verscheen het boek 'Alsof het niets was', over de intense jaren van haar zestiende tot twintigste. Illustraties, gedichten en cover zijn ook van haar hand. "Met het boek wil ze meer begrip helpen creëren voor de kant van de jonge hulpvrager," zegt Sabine, "en herkenbaarheid bieden aan andere jonge mensen die het moeilijk hebben."
De reacties zijn ontroerend. "De manier waarop je woorden gegeven hebt, aan zaken waar ik dacht nooit zelf woorden voor te vinden. Danku daarvoor, echt waar," schreef een lezeres.
'Alsof het niets was' is te koop bij Standaard Boekhandel en bij Skribis.
Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht op de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813, of via de website zelfmoord1813.be.
