Wat doet het met een ouder als een kind niet meer verder wil?
In de podcast van Sharon De Groot is Similes te gast om te praten over ouderlijk schuldgevoel wanneer een kind suïcidaal gedrag vertoont. Een suïcidaal proces raakt nooit één persoon, maar een heel gezin. Schuldgevoel klopt zelden, maar weegt zwaar — en praten met lotgenoten maakt een groot verschil. Beluister het volledige gesprek hieronder.
Wat als je kind, de persoon die je vaak liever ziet dan je eigen leven, op een dag besluit dat het leven geen zin meer heeft? Het is een vraag die je niemand toewenst. En toch staan rond elk kind dat met die gedachten worstelt mensen die mee de last dragen: ouders, broers en zussen, partners.
Onze communicatieverantwoordelijke Yannick was te gast in een podcast van Sharon De Groot. Sharon nam de podcast op in het kader van haar bachelorproef Gezinswetenschappen, rond een thema dat veel te vaak in de schaduw blijft: het schuldgevoel van ouders wanneer hun kind suïcidaal gedrag vertoont. Tijdens haar stage bij Zelfmoord 1813 en Werkgroep Verder viel haar iets op dat ook wij dagelijks zien, en het werd de rode draad van het gesprek.
Waarom blijven naasten zo vaak buiten beeld?
Tijdens een suïcidaal proces gaat alle aandacht - zeer begrijpelijk - naar de persoon zelf. Iedereen wil voorkomen dat iemand zich iets aandoet. Maar daardoor valt de omgeving vaak buiten beeld, terwijl een suïcidaal proces zelden één persoon overkomt. Het overkomt een heel gezin. Sharon en Yannick gaan in de podcast in op de waaier aan emoties die daarbij spelen: schok, onmacht, angst, schaamte, boosheid. Maar één gevoel komt bij ouders bijzonder vaak terug.
Wat is ouderlijk schuldgevoel en waarom klopt het zelden?
Schuldgevoel is een van de meest voorkomende emoties bij ouders. Het is het gevoel dat je de signalen had moeten zien, dat een drukke job je iets deed missen, of zelfs dat je de oorzaak bent. Het bijzondere is dat dat schuldgevoel bijna nooit klopt. Suïcidale gedachten ontstaan om ontzettend veel verschillende redenen. Maar rationeel weten dat je niet aan de basis ligt, en het ook zo voelen, zijn twee heel verschillende dingen. Hoe Sharon dat verschil verklaart, hoor je in het gesprek.
Wat is het verschil tussen schuldgevoel en schaamte?
Schuldgevoel maakt mensen actief: het zet hen aan om te handelen, om hulp te zoeken, om contact te nemen. Schaamte doet net het omgekeerde - het trekt mensen weg en doet hen verstoppen.. Dat onderscheid is belangrijk, want ouders die overweldigd worden door schaamte horen we vaak pas laat, terwijl het net die mensen zijn die het meest nood hebben aan contact. In de podcast staat Yannick stil bij wat dit betekent voor de manier waarop naasten hun verhaal (nog niet) delen.
Hoe kan goedbedoelde zorg een ouder uit balans brengen?
Vanuit schuldgevoel ontwikkelen ouders soms een hyperfocus op hun kind. Net die dingen die henzelf rechthouden - sociale contacten, hobby's, werk, zelfzorg - vallen dan weg. Sharon vatte dat in haar onderzoek samen in een eigen begrip: de behoefte-gedrag-paradox. Juist door het zo goed te willen doen voor hun kind, raken ouders zelf uit evenwicht. Wat die paradox precies inhoudt, en waarom vroege steun zo'n verschil maakt, ontvouwt ze stap voor stap in de podcast.
Waarom weegt het taboe rond suïcide zo zwaar?
Emoties ontstaan nooit in een vacuüm. Ouders leven in een maatschappij die meekijkt en soms oordeelt, en rond suïcide hangt in Vlaanderen nog altijd een hardnekkig taboe. In het gesprek legt Sharon uit hoe stigma op verschillende lagen werkt, en hoe ook vraagschaamte - het gevoel dat hulp vragen een vorm van falen is — ouders extra onder druk zet.
Eerst je eigen zuurstofmasker
Daarom eindigt het gesprek bij iets wat voor veel ouders helemaal achteraan op de lijst staat: zelfzorg. Sharon vergelijkt het met het zuurstofmasker in een vliegtuig - je zet eerst dat van jezelf op, zodat je daarna je gezin kan ondersteunen. Wees mild voor jezelf, is haar kernboodschap. Welke concrete, haalbare tips ze daarbij meegeeft, hoor je op het einde van de podcast.
