Maak kennis met het bestuur van Similes

Binnen het bestuur van Similes hoop ik een brugfunctie te kunnen opnemen tussen de organisatie, de bredere werking van de geestelijke gezondheidszorg en het wetenschappelijk onderzoek over de rol van de omgeving en naasten in mentale gezondheid.

Hoewel ik nog maar kort deel uitmaak van het enthousiaste bestuursteam van Similes, heb ik al veel geleerd. Ik ben er zeker van dat ik hier nog veel zal kunnen bijleren, en tegelijk mijn steentje kan bijdragen aan een sterkere stem voor familie en naasten in de geestelijke gezondheidszorg.

Simon Lambrichts is psychiater, relatie- en gezinstherapeut bij het UPC KU Leuven.

Sinds 23 jaar ben ik vrijwilliger en in 2005 voorzitter geworden van onze regiokring Mechelen. In 2008 werd ik ook lid van de algemene vergadering.

Tijdens mijn professionele loopbaan ging er veel tijd naar mijn gezin recht houden in moeilijke perioden. Het regelmatig opvangen van mijn toekomstige schoondochter. En het syndicale werk dat ook de nodige aandacht vereiste.

Na mijn pensionering (tijdens corona) kwam er tijd vrij voor het vertegenwoordigende werk.

De reden van mijn kandidatuur als bestuurslid is de frustratie van de afbouw van de kringen door het oude bestuur. Het vertegenwoordigend werk is belangrijk, maar naar de familieleden toe is even belangrijk. Mijn frustratie was ook mijn interpellaties tijdens de alg vergadering door de voorzitster als positief genoteerd werd en er verder niets mee gebeurde. Als lid van het bestuur is de impact groter en kan ik ook meer betekenen voor onze vrijwilligers welke ook veel aandacht hebben voor hun medemens. Positief is dat ik nu al zie dat er zaken welke ik vroeger aanhaalde nu toegepast worden.

Ik werk als post-doctoraal wetenschappelijk onderzoeker aan de Vakgroep Orthopedagogiek van de Universiteit Gent. Naast het lesgeven aan studenten in de pedagogische wetenschappen, ben ik actief betrokken bij wetenschappelijk onderzoek. Al meer dan twaalf jaar richt mijn onderzoek zich op de ervaringen en perspectieven van familieleden die in contact komen met de forensische geestelijke gezondheidszorg. Vanaf het begin van mijn onderzoeksloopbaan werk ik nauw samen met Similes. Die samenwerking is voor mij bijzonder waardevol: ik geloof sterk in de kracht van familieorganisaties om mee richting te geven aan een zorgsysteem waarin familiebetrokkenheid centraal staat. Binnen Similes breng ik vooral mijn kennis en expertise over de forensische GGZ mee — een domein waar nog veel werk te verrichten is op het vlak van erkenning en betrokkenheid van familieleden en naasten. Samen zoeken we naar nieuwe wegen om familie een volwaardige plaats te geven in de zorg.

Vanuit mijn onderzoek, expertise en nauwe samenwerking met het werkveld hoop ik bij te dragen aan het verleggen van stenen in de zorg. Mijn streven is een familievriendelijke zorg, waarin participatie, informatie en (h)erkenning centraal staan. Samen met de andere leden van de raad van bestuur en de directie wil ik me inzetten om Similes te versterken en onze vele vrijwilligers te ondersteunen in het uitbouwen van een breed gedragen familievriendelijke cultuur.
Mijn rol binnen het bestuur zal vooral inhoudelijk zijn, gevoed door de brug die ik sla tussen wetenschap en praktijk — een verbinding die ik als essentieel zie om duurzame verandering mogelijk te maken.

Ik hoop dat de dag komt waarop familie niet langer als ‘een buitenstaander’ wordt gezien, maar als een volwaardige partner in de zorg wordt erkend. Het doet me deugd te merken dat er al mooie stappen in die richting worden gezet in de zorg. Toch blijft het een werk van lange adem om familiebetrokkenheid écht duurzaam te verankeren in de praktijk.
Mijn kerstwens? Dat dit proces wat sneller mag verlopen — zodat ik het nog mag meemaken, zonder dat er antirimpelcrème onder de kerstboom hoeft te liggen.

Naast deze kennis, breng ik mijn persoonlijke ervaring als familielid mee. Ik ken de pijn en de onmacht die onze leden voelen. Ik heb ook al te vaak voor een gesloten deur gestaan. Op dat vlak streef ik naar meer begrip. Ik ben altijd enorm aangegrepen wanneer er verhalen in de media komen waaruit het lijden en de onmacht van familieleden blijkt, zoals de zaak Tine Nys, Jonathan Jacob of Jozef Chovanec. Dat laat me dan niet los. Ik lees ook heel veel over geestelijke gezondheid, psychiatrie en het betrekken van familieleden.

Ikzelf heb me voor de eerste keer in mijn leven begrepen gevoeld bij Similes, door een oproep naar de Similes Luisterlijn. Dat was voor mij een openbaring: eindelijk iemand die mijn situatie begreep en het niet wou minimaliseren of bagatelliseren. Ik weet welk verschil Similes voor iemand kan beteken. Daarom wil ik me voor onze warme vereniging engageren en onze initiatieven ondersteunen én verder verspreiden, want er zijn zoveel mensen die onze steun kunnen gebruiken!

Daarnaast is het mijn persoonlijke overtuiging dat een volwaardige erkenning van familieleden in de GGZ enkel door de wetgever kan. Alleen dan kan onze positie niet meer in vraag worden gesteld, en zijn we niet meer afhankelijk van de goodwill van de hulpverleners, zoals nu. Daarom streef ik ook naar familierechten (naar analogie met patiëntenrechten) binnen de GGZ. Dat wil ik graag samen met het bestuur verwezenlijken. Ik moet nog wel wat bijleren over de structuren binnen de GGZ, want dat vind ik een ingewikkeld kluwen.

Ik ben een beetje fan van het koningshuis en hoop stiekem dat Koningin Mathilde of Kroonprinses Elisabeth onze vereniging eens komen bezoeken. Ik volg de Belgische Monarchie op sociale media en weet dat Koningin Mathilde alleszins veel aandacht heeft voor geestelijke gezondheidszorg, dus wie weet…

Momenteel ben ik twee en een half jaar op pensioen maar ben nog steeds actief in een aantal domeinen. In mijn professionele loopbaan was ik de laatste decennia actief als adjunct federaal coördinator GGZ. In die hoedanigheid werkte ik, samen met mijn collega’s, in nauw overleg met de administratie van de federale overheidsdienst GGZ, de politieke beleidsmakers en de netwerken GGZ aan de hervorming van de GGZ . Ik was verantwoordelijk voor Vlaanderen om in overleg met de netwerken ( netwerkcoördinatoren, netwerkcomités, organisaties) het traject van deze hervorming uit te tekenen en te operationaliseren. Deze hervorming heeft tot doel de kwaliteit van zorg voor mensen met een mentale kwetsbaarheid en hun context te verbeteren.

De geestelijke gezondheidszorg is mij dan ook niet vreemd. Na denken met alle betrokken partijen hoe wij de kwaliteit van zorg, in de ruime zin van het woord, kunnen optimaliseren en dit omzetten in een concreet plan zit mij in de vingers. Actief luisteren naar alle partijen, zowel de overheid, de organisaties en niet in het minst de personen met een kwetsbaarheid en hun context, vind ik van cruciaal belang. Begrip voor de verschillende percepties is een conditio sine qua none om tot een gedragen aanpak te komen waar iedereen zich kan in vinden.

Daarnaast ben ik actief als vrijwilliger in duo for a job, waarbij ik mensen met een migratie achtergrond coach in het zoeken naar werk en luister naar hun verhaal en opgelopen traumata. Soms is het zoeken naar professionele hulp.

En dan is er de zoon die mij al vele jaren de wereld van de geestelijke gezondheid van binnenuit leert kennen. Naast de pijn zijn de moed en de kracht om telkens weer op te staan inspirerend voor mij.

Het welzijn van kinderen en jongeren vormt de rode draad in mijn studies en loopbaan. Professioneel en als vrijwilliger was ik actief in onderwijs en geestelijke gezondheid (CLB), in jongerenwelzijn (Comité bijzondere jeugdzorg) en in het jeugdwerk. Vanuit een holistische visie lijkt mij de verbinding tussen verschillende sectoren noodzakelijk. Zo zat ik in het bestuur van verschillende organisaties.

Ik kreeg de kans om ook op beleidsmatig vlak voor het departement onderwijs de brug te maken met het departement welzijn en de verschillende sectoren.

Diversiteit, multiculturaliteit en kansenbevordering zijn thema’s die mij nauw aan het hart liggen. De context waar ik werkte was zowel die van een grootstad, Antwerpen als die van een landelijk gebied, Voor- en Noorderkempen.

Nu ik met pensioen ben wil ik mijn ervaringen inzetten voor Similes, zowel in het netwerk Sara als in het bestuur van de organisatie. Ik wil bijdragen aan de voortdurende verbetering van een kwaliteitsvolle GGZ. Similes op de kaart zetten als noodzakelijke partner binnen welzijn en geestelijke gezondheid in het belang van onze familieleden die ons zo nauw aan het hart liggen is een belangrijke betrachting!

Momenteel zet ik samen met een Portugese vriend een netwerk op van Europese Steden die Mentaal Welzijn hoog in het vizier dragen (European Mental Health Cities Network). Twee steden in België tonen grote belangstelling.

Ik ben ook bestuurder in een aantal culturele verenigingen.

De problematiek van mijn zoon heeft bij mij een grote omslag teweeggebracht op persoonlijk vlak. Het heeft mijn visie op mezelf en de wereld erg veranderd met een grote aandacht voor wat achter schermen bij de mens zelf afspeelt en zijn echte motieven.

Gedrevenheid, inzicht verwerven, verbinden, waarachtigheid behoren tot mijn waarden.

Ik vind energie in het gezamenlijk dingen te realiseren die anders niet of in mindere mate tot stand komen. Ik wil ook voor mezelf en anderen dynamieken ontdekken die echte verandering ten goede teweeg brengen.

Professioneel heb ik eerst in juridische consultancy (vennootschappen, mededingingsrecht, fiscaliteit, arbeidsrecht, administratief recht) voor bedrijven, later als bedrijfsjurist, en laatst als secretaris generaal voor een belangrijke Belgische federatie. In tegenstelling tot veel collega’s heb ik gewerkt tot aan de wettelijke pensioenleeftijd.

Ik breng een aantal vaardigheden mee die voor Similes als organisatie én voor haar leden belangrijk kunnen zijn: uitgebreid netwerk in de GGZ in Vlaanderen, vaardigheid om de aandacht van overheden te capteren en hen in te zetten voor een goed doel. Ik heb in mijn laatste job doorgedreven media training gevolgd wat mij in staat stelt om een boodschap in korte tijd over te brengen en een publiek te “beheersen”.

Eén van mijn doelstellingen is het bestrijden van stigma: ik wil graag in ons land een vereniging die – zoals in Zweden STIGMAWATCH AB – media en experten in GGZ problematiek (personen met een psychische problematiek, zorgverstrekkers én context) verenigt en media uitlegt waaruit de GGZ problematiek bestaat zodat deze kunnen meewerken aan vooruitgang van en goede GGZ in plaats van negatieve sensatie of aandachttrekkerij.

Eén van de thema’s die mij binnen de GGZ nauw aan het hart ligt is het fundamenteel onderzoek naar de genetische overdracht van psychische aandoeningen met de daaruit voortvloeiende mogelijkheid om risicoprofielen op te stellen. Mijn inbreng bestaat erin de nadruk te leggen op het belang om aan ouders van een risicodragend kind de nodige tools te geven om met het risico om te gaan en dat ouders het recht moeten hebben om te weigeren deel te nemen aan het opstellen van het risico-profiel van hun kind (“right not to know”).

Governance van rechstpersonen: ik heb binnen het Instituut van Bedrijfsjuristen (wet van 1 maart 2000) de werkgroep opgericht en geleid over Governance van o.a. VZW’s. De wettelijke bepalingen geven niet of onvoldoende aan hoe verenigingen goed bestuurd moeten worden (governance). Andere landen hebben een toezichthouder die regels opstelt van zorgvuldig bestuur. Beginselen van zorgvuldig bestuur dragen bij tot voldoening van alle betrokken partijen en zorgen ervoor dat zij betrokken worden bij de besluitvorming. Als het menens is om gehoor te geven aan de vraag van leden en vrijwilligers om (méér) betrokken te worden bij de besluitvorming binnen Similes wil ik graag mijn kennis en ervaring hierover ter beschikking te stellen.

reden voor kandidatuurstelling: kennis en ervaring ter beschikking stellen bij de besluitvorming op alle niveaus.

nauwgezet geïnformeerd te worden van alle besproken én te beslissen issues.

goede samenwerking tussen bestuur en directie begint bij het afbakenen van bevoegdheden en het respecteren van volle transparantie: d.w.z. dat alle relevante informatie wordt uitgewisseld en het beslissingsproces in overleg wordt vastgelegd; dit is de belangrijkste voorwaarde om mij geëngageerd te blijven voelen.

Ik wil ook werken aan nieuwe projecten zoals een op universitair niveau erkende opleiding tot familie-ervaringsdeskundigheid (cfr Universiteit van Lyon - Prof R.Rey) en een landelijke Sigmawatch.

De aandoening die mijn zoon en het gezin waarin hij is opgevoed heeft getroffen hebben uiteraard een grote, niet verwachtte impact op mij gehad; ik heb echter nooit toegegeven aan wanhoop maar ben, binnen mijn mogelijkheden, zorgvuldig omgegaan met deze beproeving en heb die gezien als een nieuwe opdracht. Ik heb veel geleerd zowel cognitief als emotioneel, heb ook aan mezelf gewerkt en ben er beter aan toe dan vroeger: inclusiever, opener en méér begripvol. Mijn zoon is een vriend geworden en we vinden dat het ons kracht en zin geeft om met elkaar om te gaan.

Niet onder de kerstboom: een algemene instorting van de economie, oorlog, een nieuwe pandemie waar we niet op voorbereid zijn, het stilvallen van de Golfstroom.

Ik ben psycholoog van opleiding en momenteel ben ik hoogleraar Contextuele Psychiatrie aan KU Leuven. Daar sta ik aan het hoofd van het Centrum voor Contextuele Psychiatrie, een onderzoekslab met zo’n 25 onderzoekers. Mijn onderzoek gaat vooral over de invloed van de context op het ontstaan en voortbestaan van psychische klachten. Mijn expertise ligt vooral op het gebied van psychose, digitale interventies en geestelijke gezondheid van jongeren. Ook doen wij veel kwalitatief onderzoek met mensen die ervaringsdeskundig zijn. Naast mijn rol bij Similes, ben ik ook de voorzitter van psychosenet.be en ik zit in de wetenschappelijke adviesraad van Psyche.

Toen mij gevraagd werd om toe te treden tot het bestuur van Similes, heb ik daar niet lang over moeten nadenken. Vanuit mijn interesse en expertise binnen de Contextuele Psychiatrie, is familie van cruciaal belang. Ik hoop dat ik iets kan bijdragen vanuit mijn wetenschappelijke expertise op dit gebied. Ik zie mijn rol dan ook vooral als inhoudelijk en misschien ook strategisch.

Een goede samenwerking tussen bestuur en directie rust voor mij vooral op wederzijds vertrouwen en een gezamenlijke visie en missie.

Voor mij is het belangrijk dat er naast de visie en missie, ook concrete doelstellingen zijn waar we naartoe kunnen werken.